Edison ve Nicola Tesla

Edison puştun tekiydi!

edison-thomas

Bir iş adamı ve mucit olan Thomas Edison

Adam Faver’ın “Empati” adlı kitabında yer alan bu ifade önceleri beni çok şaşırtmıştı. ABD’nin buluşları ile nam salmış ve çok değerli bir bilim adamı olarak anılan Thomas Edison hakkında kitapta yer alan bir anektod, Edison’un nasıl bir kişiliği olduğuna dair tarihsel gerçeklere dayanan bir portre çiziyordu. Birçok insan tarafından adı dahi bilinmeyen ancak radyo, televizyon, telsiz, robot, bilgisayar, füze başta olmak üzere zamanımıza nüfuz etmiş birçok icadın mucidi ya da habercisi olan ve ışıl ışıl yaşadığımız kentleri borçlu olduğumuz dünyanın en büyük mücidi Nicola Tesla ile Thomas Edison arasında yaşananlar romanlara konu olacak cinsten. Adam Faver’in kitabında yer alan ve Edison’un puştun teki olduğunu söyleyen kısa hikayeyi okuduktan sonra Nicola Tesla’yı daha yakından tanımak için hayat hikayesinin yer aldığı “Zamanın Ötesindeki Deha: Tesla” adlı kitabı okudum. Kitabı okuduktan sonra o dönemde aynı zamanda bir iş adamı olan Edison’un diğer marifetlerini de yakından görme fırsatım oldu. Aykırı yayınlarından çıkan ve Margaret Cheney tarafından kaleme alınan Nicola Tesla’nın biyografisini bilim tarihi meraklılarına şiddetle tavsiye ederim.

Edison, sözünde durmuyor!

tesla-nicola

Zamanın ötesindeki deha Nicola Tesla

Şimdi Adam Faver’ın Empati adlı romanında geçen ve ünlü dahi Thomas Edison’un puştun teki olduğunu anlatan anektoda geçelim. (Aşağıdaki metin kitabın 164-171 arasındaki sayfalardan alıntıdır)

“Nicola Tesla 10 Temmuz 1856 yılında Hırvatistanda bir Sırp olarak dünyaya geldi. Beş yaşındayken bir fırıldağa yapıştırdığı 17 böcek tarafından döndürülen ilk motorunu tasarladı. Garip fikirlerin sadece başlangıcıydı bu; diğerleri arasında küresel yolculuğu kolaylaştırmak için dünyayı çevreleyen sabit bir halka ve posta ulaşımını hızlandırmak için Atlantik Okyanusu’nu geçecek hidrolik güçlü devasa bir tüp de vardı.

Tesla, üniversite yıllarında gecede sadece 1 ya da 2 saat uyuyarak yaşıyor, günde 20 saat çalışıyordu. İlk yılının sonunda 9 dili akıcı konuşmaya başlamıştı. Ne yazık ki babası vefat edince hayatını kazanmak için üniversiteden ayrılmak zorunda kaldı. Böylelikle Paris’te Continental Edison Company’de mühendislik yapmaya başladı. Patronu ondan öylesine etkilenmişti ki Thomas Edison ile tanışması için Amerika’ya gönderdi.

Edison, Tesla’yı derhal işe aldı ve kendi icadı olan doğru akım dinamolarını yeniden tasarlayabilirse 50.000 dolar ödemeye söz verdi. Tesla her ne kadar alternatif akımla çok daha fazla ilgileniyorsa da kendi araştırma laboratuvarını kurmak için paraya ihtiyacı olduğundan projeyi kabul etti. Bir yıl sonra Thomas Edison’un istediği yeni tasarımı başarıyla tamamladı, ama parasını isteyince Edison sözünden döndü.

Çüş diye bağırdı Stephen Grimes. Sivilceleri neredeyse gözeneklerinden fırlayacaktı. “Yani Thomas Edison’un puştun teki olduğunu mu söylüyorsunuz?” Laszlo sınıftakilerin gülüşlerine katılarak “Tarihe bakarsak evet demek zorundayım” dedi.

Edison, Tesla ve akımlar savaşı!

empati-kitap

Tesla ve Edison arasında geçen anektod Empati’de

“Edison’dan ayrılan Tesla, birkaç yıl hendek kazıp yol inşaatlarında amelelik yaptı. Ama neredeyse hiç uyumadığı için icatları üzerinde çalışmayı sürdürdü. Genellikle kağıda dökmeden önce onları kafasında tümden tasarlıyordu. George Westinghouse 1888 yılında Tesla’ya alternatif akım konusundaki patentleri için 60.000 dolar ödedi. Ülkeye elektrik dağıtımı için kullanılacak sistemin akım türünü belirlemek için Thomas Edison’a karşı bir “Akımlar Savaşı” başlattılar.”

Edison’un elektrik sandalyesi ve karalama kampanyası!

“Tesla’nın sisteminin daha üstün niteliklere sahip olduğunu bilen Edison, alternatif akımı karalamak için propagandaya başvurdu. Bu karalama kampanyası çerçevesinde şirketindeki mühendisler -elbetteki alternatif akımla çalışan- ilk elektrikli sandalyesini tasarladı. Sonra da alternatif akımın ne kadar tehlikeli olduğunu göstermek amacıyla o düzeneği sokaktan topladıkları başıboş kedi ve köpekleri medyanın önünde öldürmek için kullanmaya başladılar. En görkemli gösteriyse, bir filin Coney Adası’nda elektrikle öldürülmesiydi. Hatta Edison elektrikle ölmek anlamına gelen yeni bir deyim bile yaratmıştı: ‘Westinghouse’lanmak. (Tesla’nın iş ortağı George Westinghouse’a gönderme yaparak)

Grimes gözleri heyecanla parlayarak “Bunları uyduruyorsunuz.” diye atıldı. “Korkarım ki hayır” dedi Laszlo. “Sizin de az önce incelikle buyurduğunuz gibi, Edison puştun tekiydi.”

“Edison’un tüm karalama çabalarına rağmen alternatif akımın avantajları o kadar belirgindi ki hükümet Niagara Şelaleri’nin elektrik gücünden yararlanmaya karar verince Tesla’nın sistemini Edison’unkine tercih etti.”

Reklamlar

One response to “Edison ve Nicola Tesla

  1. Eğer gerçekten durum buysa adalet yerini buldu demektir. Eğer gerçekten emperyalist güç Nicola Tesla’yı tarihe gömmek istediyse, bir kapıyı açık unutmuş olmalı ki o “isim” en sonunda Edison’u yendi.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s